e-Podatki.Eu • Umowy międzynarodowe
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiecw sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku
⚠️ Ważna informacja dla podatników (Praca i Emerytury w Niemczech)
Zgodnie z polsko-niemiecką umową dochody z pracy najemnej, które mogą być opodatkowane w Niemczech, są co do zasady objęte w Polsce metodą wyłączenia z progresją (art. 24). Mogą więc wpływać na stawkę podatku od innych dochodów opodatkowanych w Polsce. Z kolei emerytury i renty z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych (DRV) podlegają opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech (art. 18 ust. 2). Obowiązek złożenia PIT-36 z załącznikiem PIT/ZG trzeba ocenić odrębnie na podstawie rezydencji, rodzaju dochodu oraz pozostałych przychodów podatnika.
Rzeczpospolita Polska i Republika Federalna Niemiec, pragnąc zawrzeć nową umowę w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, uzgodniły, co następuje:
Artykuł 1
Zakres podmiotowy
Niniejsza umowa dotyczy osób mających miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym lub w obu Umawiających się Państwach.
Artykuł 2
Podatki, których dotyczy umowa
(1) Niniejsza umowa dotyczy podatków od dochodu i od majątku, bez względu na sposób ich poboru, które pobiera się na rzecz Umawiającego się Państwa lub jego jednostek terytorialnych.
(2) Za podatki od dochodu i od majątku uważa się wszystkie podatki, które pobiera się od całego dochodu, od całego majątku albo od części dochodu lub majątku, włączając podatki od zysku z przeniesienia własności majątku ruchomego lub nieruchomego, podatki od ogólnych kwot wynagrodzeń wypłacanych przez przedsiębiorstwa, jak również podatki od przyrostu majątku.
(3) Do aktualnie istniejących podatków, których dotyczy umowa, należą w szczególności:
a) w Republice Federalnej Niemiec:
aa) podatek dochodowy (Einkommensteuer),
bb) podatek od osób prawnych (Körperschaftsteuer) i
cc) podatek od działalności przemysłowej i handlowej (Gewerbesteuer),
w tym domiary pobierane od każdego z tych podatków (zwane dalej „podatkiem niemieckim”);
b) w Rzeczypospolitej Polskiej:
aa) podatek dochodowy od osób fizycznych i
bb) podatek dochodowy od osób prawnych
(zwane dalej „podatkiem polskim”).
(4) Niniejsza umowa będzie miała także zastosowanie do wszystkich podatków takiego samego lub w istotnym stopniu podobnego rodzaju, które po podpisaniu niniejszej umowy będą wprowadzone obok istniejących podatków lub w ich miejsce. Pod koniec każdego roku właściwe organy Umawiających się Państw będą informowały się wzajemnie o zasadniczych zmianach dokonanych w ich ustawach podatkowych.
Artykuł 3
Definicje ogólne
(1) W rozumieniu niniejszej umowy, jeżeli z kontekstu nie wynika inaczej:
- a) wyrażenia „Umawiające się Państwo” i „drugie Umawiające się Państwo” oznaczają odpowiednio Rzeczpospolitą Polską lub Republikę Federalną Niemiec;
- b) określenie „osoba” oznacza osobę fizyczną, spółkę oraz każde inne zrzeszenie osób;
- c) określenie „spółka” oznacza osobę prawną lub inną jednostkę, którą dla celów podatkowych traktuje się jako osobę prawną;
- d) określenia „przedsiębiorstwo jednego Umawiającego się Państwa” oznaczają przedsiębiorstwo prowadzone przez rezydenta danego Państwa;
- e) określenie „transport międzynarodowy” oznacza transport statkami morskimi, powietrznymi lub śródlądowymi, sterowanymi z miejsca faktycznego zarządu firmy;
- f) określenie „właściwy organ” oznacza: w Niemczech – Federalne Ministerstwo Finansów; w Polsce – Ministra Finansów lub przedstawiciela.
(2) Przy stosowaniu umowy, pojęcia niezdefiniowane mają takie znaczenie, jakie nadaje im w danym czasie prawo podatkowe państwa stosującego umowę.
👤 Artykuł 4
Miejsce zamieszkania lub siedziba
(1) W rozumieniu niniejszej umowy, określenie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie” oznacza osobę, która zgodnie z prawem tego Państwa podlega tam opodatkowaniu z uwagi na jej miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu, miejsce zarządu albo inne kryterium o podobnym charakterze. Nie dotyczy to osób opodatkowanych tylko z tytułu dochodu ze źródeł w tym Państwie.
(2) Jeżeli osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu Państwach, to jej status rezydencji określa się według następujących zasad:
- a) uważa się ją za rezydenta tego Państwa, w którym ma stałe miejsce zamieszkania. Jeśli posiada je w obu krajach, decyduje ośrodek interesów życiowych (ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze);
- b) jeśli nie można ustalić ośrodka interesów życiowych, uważa się ją za rezydenta tego Państwa, w którym zwykle przebywa;
- c) jeśli przebywa w obu lub w żadnym, decyduje obywatelstwo; a w przypadku podwójnego lub braku obywatelstwa – porozumienie stron (litera d).
(3) Podmioty niebędące osobami fizycznymi (oraz spółki osobowe – ustęp 4) mają siedzibę tam, gdzie znajduje się miejsce ich faktycznego zarządu.
Artykuł 5
Zakład
(1) W rozumieniu niniejszej umowy określenie „zakład” oznacza stałą placówkę, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa.
(2) Obejmuje ono w szczególności: a) miejsce zarządu, b) filię, c) biuro, d) fabrykę, e) warsztat, f) kopalnię, źródło ropy/gazu lub miejsce wydobywania surowców naturalnych.
(3) Plac budowy lub prace budowlane albo instalacyjne stanowią zakład tylko wtedy, jeżeli trwają one dłużej niż dwanaście miesięcy.
(4) Określenie „zakład” nie obejmuje placówek służących wyłącznie do składowania, wystawiania, dostarczania lub obróbki towarów, bądź utrzymywanych w celu pomocniczym lub przygotowawczym (zbieranie informacji, reklama).
Artykuł 6
Dochody z majątku nieruchomego
(1) Dochód osiągany przez rezydenta jednego Państwa z majątku nieruchomego (włączając dochód z gospodarstwa rolnego lub leśnego), położonego w drugim Państwie, może być opodatkowany w tym drugim Państwie (kraju położenia nieruchomości).
Artykuł 7
Zyski przedsiębiorstw
(1) Zyski przedsiębiorstwa podlegają opodatkowaniu tylko w państwie jego siedziby, chyba że prowadzi ono działalność gospodarczą w drugim Państwie poprzez położony tam zakład. Wtedy zyski mogą być opodatkowane w drugim Państwie, ale tylko w granicach przypisanych temu zakładowi (zgodnie z rynkową zasadą pełnej niezależności – ustęp 2).
Artykuł 10
Dywidendy
(1) Dywidendy wypłacane przez spółkę z jednego Państwa rezydentowi drugiego Państwa mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Mogą być też opodatkowane w kraju źródła, ale podatek nie może przekroczyć 5% brutto, jeśli odbiorcą jest spółka posiadająca min. 10% kapitału (ustęp 2 a) lub 15% w pozostałych przypadkach (ustęp 2 b).
Artykuł 11
Odsetki
(1) Odsetki powstające w jednym Państwie i wypłacane rezydentowi drugiego Państwa mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Podatek w kraju źródła ograniczony jest do 5% kwoty brutto (ustęp 2). Całkowite zwolnienia w kraju źródła m.in. dla pożyczek bankowych czy kredytów handlowych określa ustęp 3.
Artykuł 12
Należności licencyjne
(1) Należności licencyjne powstające w jednym Państwie i wypłacane rezydentowi drugiego Państwa mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie, jak również w państwie źródła – do wysokości maksymalnie 5% kwoty brutto (ustęp 2).
Artykuł 13
Zyski z przeniesienia własności majątku
(1) Zyski ze sprzedaży majątku nieruchomego podlegają opodatkowaniu tam, gdzie majątek leży. Dotyczy to również sprzedaży akcji lub udziałów w spółkach, których aktywa składają się głównie z nieruchomości gruntowych (tzw. klauzula nieruchomościowa – ustęp 2).
Artykuł 14
Wolne zawody
(1) Dochód z wolnego zawodu lub innej działalności o samodzielnym charakterze podlega co do zasady opodatkowaniu tylko w państwie rezydencji. Jeżeli osoba ma zwykle do dyspozycji stałą placówkę w drugim Państwie, to drugie Państwo może opodatkować dochód przypisany tej placówce.
(2) Wolny zawód obejmuje w szczególności samodzielną działalność naukową, literacką, artystyczną, wychowawczą lub oświatową, a także działalność lekarzy, prawników, inżynierów, architektów, dentystów, doradców podatkowych i biegłych rewidentów.
💼 Artykuł 15
Praca najemna (Zasada 183 dni)
(1) Z zastrzeżeniem postanowień artykułów 16, 17, 18 i 19 uposażenia, płace i podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie otrzymuje z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że praca najemna wykonywana jest w drugim Umawiającym się Państwie. Jeżeli praca jest tak wykonywana, to otrzymywane za nią wynagrodzenie może być opodatkowane w tym drugim Państwie (w Niemczech).
(2) Bez względu na postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu wynagrodzenie, jakie osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce otrzymuje z pracy najemnej wykonywanej w Niemczech, podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:
- a) odbiorca przebywa w Niemczech przez okres lub okresy nieprzekraczające łącznie 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, oraz
- b) wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę lub w imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Niemczech, oraz
- c) wynagrodzenie nie jest ponoszone przez zakład lub stałą placówkę, którą pracodawca posiada w Niemczech.
(3) Ustęp 3 wprowadza tzw. klauzulę anty-wynajmu siły roboczej. Zasada 183 dni nie ma zastosowania, jeśli pracownik świadczy usługi na rzecz podmiotu innego niż pracodawca (niemieckiego użytkownika), który kontroluje sposób wykonania pracy, a pracodawca nie ponosi ryzyka za jej skutki.
Artykuł 16
Wynagrodzenia członków rady nadzorczej i zarządu
(1) Wynagrodzenia dyrektorów, członków rad nadzorczych lub zarządów, uzyskane z tytułu członkostwa w organach spółki mającej siedzibę w drugim Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie (kraju siedziby spółki).
Artykuł 17
Artyści i sportowcy
(1) Dochód artysty lub sportowca z działalności wykonywanej osobiście w drugim Państwie może być opodatkowany w tym drugim Państwie.
(2) Zasada może mieć zastosowanie również wtedy, gdy dochód związany z występem przypada innej osobie. Umowa przewiduje wyjątek dla pobytu finansowanego całkowicie lub głównie ze wskazanych środków publicznych.
🧓 Artykuł 18
Emerytury, renty i inne podobne płatności
(1) Emerytury i podobne świadczenia lub renty, otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie (np. w Polsce) z drugiego Umawiającego się Państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym pierwszym Państwie (w kraju zamieszkania).
(2) Bez względu na postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu płatności otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych Niemiec (np. ustawowe emerytury DRV), podlegają opodatkowaniu tylko w tym drugim Państwie (w Niemczech).
Artykuł 19
Służba publiczna
(1) Wynagrodzenia urzędników administracji publicznej podlegają opodatkowaniu tylko w państwie wypłacającym. Przepisy te stosuje się odpowiednio do instytucji takich jak Instytut Goethego czy DAAD (ustęp 4).
Artykuł 21
Studenci i praktykanci
Płatności na utrzymanie, kształcenie lub szkolenie otrzymywane przez studenta, ucznia zawodu lub praktykanta, który przebywa czasowo w drugim Państwie wyłącznie w celu nauki albo szkolenia, nie podlegają opodatkowaniu w tym drugim Państwie, jeżeli płatności pochodzą ze źródeł spoza tego Państwa.
Artykuł 22
Inne dochody
(1) Dochody rezydenta, bez względu na to, gdzie są osiągane, a które nie zostały objęte poprzednimi artykułami, podlegają opodatkowaniu tylko w państwie rezydentury (w kraju zamieszkania).
🛡️ Artykuł 24
Metody unikania podwójnego opodatkowania
Podwójnego opodatkowania unika się w następujący sposób:
(2) W przypadku osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej:
- a) Jeżeli polski rezydent osiąga dochód lub posiada majątek, który zgodnie z umową może być opodatkowany w Niemczech, Polska zwolni taki dochód od opodatkowania. Polska może przy obliczaniu podatku od pozostałego dochodu zastosować stawkę właściwą dla łącznego dochodu (Metoda wyłączenia z progresją).
- b) W przypadku dochodów z dywidend, odsetek oraz należności licencyjnych (Art. 10, 11, 12), unikanie podwójnego podatku następuje poprzez zaliczenie podatku zapłaconego w Niemczech na poczet podatku w Polsce (Metoda zaliczenia proporcjonalnego).
Artykuł 26
Procedura wzajemnego porozumiewania się
(1) Podatnik ma prawo wnieść sprawę do właściwego organu państwa swojej rezydentury w terminie 3 lat od zawiadomienia o działaniu prowadzącym do opodatkowania niezgodnego z umową, jeśli uważa, że wymiar podatku narusza postanowienia traktatu.
Artykuł 27
Wymiana informacji
Właściwe organy obydwu Państw wymieniają informacje niezbędne do prawidłowego stosowania umowy oraz wewnętrznego prawa podatkowego. Wszelkie dane osobowe i finansowe objęte są ścisłą tajemnicą skarbową.
Artykuł 28
Pomoc w poborze podatków
(1) Państwa udzielają sobie wzajemnej pomocy w egzekucji zaległości i wierzytelności podatkowych (w tym odsetek i kosztów). Urząd przyjmujący wniosek ściąga zagraniczną należność według własnych procedur egzekucyjnych (ustęp 3).
Artykuł 33
Wypowiedzenie
Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Może zostać wypowiedziana przez każde z Państw z zachowaniem 6-miesięcznego okresu wypowiedzenia przed końcem roku kalendarzowego.
Sporządzono w Berlinie dnia 14 maja 2003 r., w dwóch egzemplarzach, każdy w językach polskim i niemieckim, przy czym obydwa teksty mają jednakową moc.
Komentarze do umowy
Wyszukaj komentarz do dochodu z Niemiec
Wpisz rodzaj dochodu, np. praca najemna, emerytura, najem albo dywidenda. Otrzymasz krótki komentarz wskazujący właściwy artykuł umowy polsko-niemieckiej i najważniejsze warunki jego zastosowania.
Rezydencja podatkowa: Polska czy Niemcy?
Przed oceną konkretnego dochodu trzeba ustalić państwo rezydencji. Jeżeli obydwa kraje uznają osobę za swojego rezydenta, umowa nakazuje kolejno zbadać: stałe miejsce zamieszkania, ośrodek interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu i obywatelstwo. Liczba dni jest ważna, ale sama nie rozstrzyga każdej sprawy.
Przejdź do art. 4Umowa o pracę i praca najemna w Niemczech
Najpierw ustala się rezydencję podatkową pracownika, a następnie miejsce faktycznego wykonywania pracy. Jeżeli polski rezydent pracuje w Niemczech, Niemcy co do zasady mogą opodatkować wynagrodzenie za tę pracę. W Polsce sposób rozliczenia zależy następnie od art. 24 umowy i od tego, czy podatnik uzyskał również inne dochody.
Przejdź do art. 15Kiedy działa zasada 183 dni?
Samo przebywanie w Niemczech krócej niż 183 dni nie wystarcza. Wynagrodzenie pozostaje opodatkowane wyłącznie w państwie rezydencji tylko wtedy, gdy łącznie spełnione są trzy warunki z art. 15 ust. 2. Trzeba też sprawdzić, kto faktycznie kieruje pracą i ponosi za nią ryzyko, ponieważ przy udostępnieniu pracownika niemieckiemu podmiotowi wyjątek może nie mieć zastosowania.
Sprawdź wszystkie warunkiEmerytura lub renta z Niemiec
Kluczowe jest źródło świadczenia. Płatność z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Inna emerytura, renta albo podobne świadczenie co do zasady podlega opodatkowaniu wyłącznie w państwie zamieszkania odbiorcy. Emerytury za służbę publiczną należy dodatkowo sprawdzić według art. 19.
Przejdź do art. 18Działalność gospodarcza i Gewerbe
Zysk przedsiębiorstwa jest co do zasady opodatkowany w państwie rezydencji przedsiębiorcy. Niemcy mogą opodatkować część zysku przypisaną niemieckiemu zakładowi, czyli stałej placówce, przez którą prowadzona jest działalność. Sam wpis Gewerbe nie rozstrzyga jeszcze wszystkich kwestii — trzeba ocenić faktyczny sposób i miejsce prowadzenia firmy.
Przejdź do art. 7Wolny zawód i samodzielne usługi
Dochód z wolnego zawodu lub innej samodzielnej działalności jest co do zasady opodatkowany w państwie rezydencji. Jeżeli wykonujący zawód ma do dyspozycji stałą placówkę w Niemczech, Niemcy mogą opodatkować dochód przypisany tej placówce. Znaczenie ma rzeczywista organizacja pracy, a nie tylko nazwa umowy.
Otwórz art. 14 w tekście umowyNajem nieruchomości położonej w Niemczech
Dochód z mieszkania, domu lub innej nieruchomości położonej w Niemczech może być opodatkowany w Niemczech. Dla polskiego rezydenta trzeba następnie zastosować metodę unikania podwójnego opodatkowania z art. 24. Zasada obejmuje również dochód z bezpośredniego używania i dzierżawy nieruchomości.
Przejdź do art. 6Sprzedaż nieruchomości lub udziałów nieruchomościowych
Zysk ze sprzedaży nieruchomości położonej w Niemczech może być tam opodatkowany. Dotyczy to również sprzedaży akcji, udziałów lub innych praw w spółce, której aktywa składają się głównie — bezpośrednio lub pośrednio — z nieruchomości położonych w Niemczech. Szczegółowy wynik zależy także od przepisów krajowych.
Przejdź do art. 13Dywidenda z niemieckiej spółki
Dywidenda może być opodatkowana zarówno w państwie rezydencji odbiorcy, jak i w Niemczech jako państwie siedziby spółki. Umowa ogranicza niemiecki podatek u źródła do 5% albo 15% kwoty brutto, zależnie od warunków. Polski rezydent co do zasady odlicza podatek zapłacony w Niemczech w granicach określonych w art. 24 ust. 2 lit. b.
Przejdź do art. 10Odsetki z Niemiec
Odsetki mogą być opodatkowane w państwie rezydencji odbiorcy, a także w państwie ich źródła. Co do zasady podatek w państwie źródła nie może przekroczyć 5% kwoty brutto, ale art. 11 przewiduje również szczególne zwolnienia. W Polsce podatek zapłacony w Niemczech podlega odliczeniu w ustawowym i traktatowym limicie.
Przejdź do art. 11Należności licencyjne i prawa autorskie
Należności licencyjne mogą być opodatkowane w państwie rezydencji uprawnionego odbiorcy oraz w państwie źródła. Umowa ogranicza podatek w państwie źródła do 5% kwoty brutto, jeżeli spełnione są jej warunki. Przy powiązaniu należności ze stałą placówką albo zakładem zastosowanie mogą mieć inne artykuły.
Przejdź do art. 12Wynagrodzenie członka zarządu lub rady nadzorczej
Wynagrodzenie otrzymywane z tytułu członkostwa w zarządzie lub radzie nadzorczej niemieckiej spółki może być opodatkowane w Niemczech. Taką należność należy odróżnić od zwykłego wynagrodzenia pracowniczego, ponieważ umowa przypisuje ją do odrębnego artykułu.
Przejdź do art. 16Dochody artysty lub sportowca
Dochód z osobistej działalności artystycznej lub sportowej wykonywanej w Niemczech może być tam opodatkowany, nawet gdy wynagrodzenie formalnie otrzymuje inny podmiot. Umowa przewiduje wyjątek dla pobytów finansowanych całkowicie lub głównie ze wskazanych środków publicznych.
Otwórz art. 17 w tekście umowyWynagrodzenie i emerytura za służbę publiczną
Wynagrodzenia i emerytury wypłacane za służbę na rzecz państwa lub jego jednostki terytorialnej podlegają szczególnym zasadom. Punktem wyjścia jest opodatkowanie w państwie wypłacającym, ale art. 19 zawiera wyjątki zależne m.in. od miejsca wykonywania usług, rezydencji i obywatelstwa.
Przejdź do art. 19Student, uczeń zawodu lub praktykant
Środki na utrzymanie, naukę lub praktykę otrzymywane przez osobę przebywającą w Niemczech wyłącznie w celu kształcenia albo szkolenia nie są opodatkowane w Niemczech, jeżeli pochodzą ze źródeł spoza Niemiec. Wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Niemczech trzeba ocenić odrębnie, najczęściej według art. 15.
Otwórz art. 21 w tekście umowyDochód niewymieniony w innych artykułach
Jeżeli danego dochodu rzeczywiście nie obejmuje żaden wcześniejszy artykuł umowy, co do zasady jest on opodatkowany wyłącznie w państwie rezydencji odbiorcy. Najpierw trzeba jednak prawidłowo zakwalifikować świadczenie; nazwa użyta na przelewie lub w umowie nie zawsze przesądza o jego podatkowym charakterze.
Przejdź do art. 22Wyłączenie z progresją czy odliczenie podatku?
Dla polskiego rezydenta większość dochodów, które zgodnie z umową może opodatkować Niemcy, korzysta w Polsce z wyłączenia z progresją. Dywidendy, odsetki i należności licencyjne rozlicza się metodą odliczenia proporcjonalnego. Umowa z Niemcami nie została zgłoszona przez Polskę ani Niemcy do objęcia Konwencją MLI, dlatego MLI nie zmieniła tej metody.
Przejdź do art. 24Nie znaleziono komentarza dla tego hasła. Spróbuj wpisać prostsze określenie, np. „praca”, „emerytura”, „najem” albo „odsetki”.